Evliliğin İptali Davası Nedir? Şartları Nelerdir?

Evliliğin iptali davası, genel kapsamda 4721 sayılı Medeni Kanun’un 145. ve 160.maddeleri arasında düzenlenmiş olan davadır. Evliliğin iptali ve boşanma arasında son derece temel bir fark vardır. Söz konusu fark evliliğin iptali davasının açılması ile evlilik sözleşmesinin usulüne göre gerçekleştirilmediği bu kapsamda da evliliğin geçersiz olduğu ileri sürülmektedir. Boşanma davalarında geçerli bir şekilde meydana getirilen evliliklerin farklı kusurlar kapsamında sürdürülemeyecek duruma getirildiği iddia edilmektedir. Medeni Hukuk kapsamında evlilik şu nedenler ile son bulmaktadır:

  • Boşanma davasının açılması,
  • Eşlerden birinin ölmesi,
  • Ölüm tehlikesi içerisinde kaybolmuş olan ya da kendisinden uzun bir süredir haber alınamayan eş ile ilgili alınan gaiplik kararı neticesinde,
  • Evliliğin geçersizlik nedeni ile iptal olması durumunda evlilik kurumu yasal anlamda bitirilmiş olur.

Evliliğin Geçersizliği Nedeni ile İptali

Evlilik kurumu, toplumun en önemli kurumu olup resmi memur önünde gerçekleştirilmesine rağmen bazı durumlarda geçersizlik nedenleri meydana gelebilmektedir. Evliliğin geçersizlik nedeni ile iptal edilmesinde nisbi butlan ve mutlak butlan olmak üzere 2 temel neden bulunmaktadır. Bu doğrultuda nisbi ve mutlak butlan ile evliliğin iptalinin nedenleri aşağıdaki gibidir.

Evliliğin mutlak butlan ile geçersiz olma nedenleri;

  • Eşlerden birinin evlilik esnasında evli olması,
  • Eşlerden birinin evlilik sırasında sürekli bir neden ile ayırt etme gücünün olmaması,
  • Eşlerden birinde evlenmeye engel olabilecek bir akıl hastalığının olması,
  • Evler arasında evlenmeyi engelleyecek akrabalığın olması şeklindedir.

Evliliğin nispi butlanla geçersiz olma nedenleri;

  • Eşlerden birinde ayırt etme gücünün geçici bir süre ile ya da sürekli bulunmayacak olması
  • Yanılma sonucunda gerçekleştirilen evlilik
  • Aldatma,
  • Evlenmeyi hiç istemediği birisi ile evlendiği kişi tarafından yanılarak evlen haline durumunda,
  • Aldatma ve hile sonucunda gerçekleştirilen evlilik,
  • Kişinin onuru ve namusu hakkında onun bilgisi altında ya da başkası tarafından aldatma gerçekleştirilerek evlenmeye razı olunması durumunda evlilik iptali istenebilmektedir.

Evliliğin İptali Davasını Kimler Açabilir?

Evlilik geçersizlik nedeni ile iptal olması için açılan iptal davasında mutlak butlan sebeplerinde cumhuriyet savcısı, eşler ve ilgililer; nispi butlan sebeplerinin bulunmasında ise sadece eşler ve yasal temsilciler dava açabilmektedir. Taraflar bir avukat aracılığı ile iptal davası açabilmektedir.

Evliliğin İptali Davasında Dava Açma Süresi

Medeni Kanun, mutlak butlan sebeplerinin var olması durumunda evliliğin iptali davasının açılabilmesinde herhangi bir hak düşürücü sürenin bulunmadığını ifade edebiliriz. Evliliğin her aşamasında iptal davası açılabilmektedir. Evlilik ilişkisi devam ettiği sürece eşler, ilgililer ve Cumhuriyet Savcısı dava açabilmektedir. Bazı durumlarda evliliğin bitmesi durumunda dahi ilgili kişiler mutlak butlan davası açabilirler. Medeni Kanun’un nispi butlan nedenleri ile dava açabiliyor olması için 6 ay ve 5 yıllık hak düşürücü nedenler ve süreler belirlenmiştir. Bu durumda nispi butlan sebeplerine dayanarak evliliğin iptali davasının açılması iptal sebebinin öğrenilmesinden ya da korku etkisinin ortadan kalktığı andan itibaren 6 aylık süre ile başlar.